گورهاى باستانى حسنلو اين محوطه باستانى در كنار دهكده سلدوز ، در ساحل جنوب غربى درياچه اروميه قرار گرفته كه در حدود 1000 ق . م مركز حكومت مقتدر مانا ( ماننا ) و قلعه‌اى مستحكم در برابر اورارتوئىها و آشورىها بوده است . در اين محوطه تپه باستانى حسنلو به قطر 280 و ارتفاع 20 متر بين دو دهكده امين‌لو و حسنلو واقع شده است . پس از كاوش‌هاى دكتر دايسون مشخص گرديد كه در اينجا چند دوره تمدن از 6000 سال ق . م شكل گرفتند و سپس به دلايل نامعلومى از بين رفتند . فقط معين شد كه حدود 1300 تا 800 ق . م آتش‌سوزى بزرگى در اين محيط همه چيز را نابود كرده بود . از بين قبور كشف شده در اين محل ، مورد شاخص آن گور اطاقى بزرگ بود كه جسد 11 نفر به مرگ غيرطبيعى در آن مرده بودند . زيرا جهت اجساد نامنظم بوده و اين تصور را پيش آورد كه مرگ ناگهانى اين افراد احتمالا بخاطر اسارت ، تحقير ، زلزله ، آتش‌سوزى و يا چيزهاى ديگرى بوده است . 48 مورد جالب توجه آنكه گورهاى دسته‌جمعى در مناطق ديگرى هم كشف گرديده‌اند . مثلا در قبرستان شورا نزديك پيرونه در 18 كيلومترى غرب هرسين كرمانشاه هم در سال 1969 م قبرى توسط باستانشناسان كشف گرديد كه گروهى دسته‌جمعى در آن دفن شده و در حاشيه اجساد 50 وسيله جنگى ، زيورآلات و ظروف سفالى دفن گرديده بودند . 49 بر روى فلات ايران ، در منطقه گئوكسيور واقع در 180 كيلومترى رودخانه تجن ، در قسمت سفلاى هريرود ( شرق كشور تركمنستان فعلى ) و نيز در آلتين‌تپه در غرب رود تجن هم گورهاى دسته‌جمعى ( احتمالا خانوادگى ) كشف شده‌اند . 50 چه در حسنلو و چه در نقاط يادشده ، در درون بعضى از قبور ، علاوه بر وسايل جنگى ، زينت‌آلات و ظروف ، استخوان‌ها و زين و برگ اسب هم در كنار مرده‌هاى تدفين شده به صورت چمباتمه زده يافت شده‌اند . اين اسبان همانگونه كه قبلا ياد شد ، هم مىتوانستند شريك دوران حيات و ممات متوفى باشند و هم اسب‌هاى قربانى محسوب شوند ، مخصوصا اگر مهاجران سكائى ( شعبه‌اى از آريايىها ) به اين منطقه فرود آمده بودند . 51